महाराष्ट्रात स्थावर मालमत्तेसंबंधी करारावर महाराष्ट्र मुद्रांक अधिनियम, १९५८ नुसार मुद्रांक शुल्क भरून नोंदणी अधिनियम, १९०८ नुसार नोंदणी केली जाते. मालमत्ता विक्री करारावर बाजारमूल्यावर खरेदीखताप्रमाणे मुद्रांक शुल्क लागते व नोंदणी आवश्यक असते; विकसन करारावरही बाजारमूल्यावर शुल्क लागते; लिव्ह अँड लायसन्स करारावर ०.२५% शुल्क; आणि अधिनियमात स्वतंत्र तरतूद नसलेल्या करारांवर अल्प निश्चित शुल्क. बहुतेक मालमत्ता करारांवर नोंदणी शुल्क मूल्याच्या १%, कमाल ₹३०,००० असते.
तुम्हाला कोणता करार हवा?
| परिस्थिती | करार |
|---|---|
| पुनर्विक्रीचा फ्लॅट, दुकान किंवा भूखंड खरेदी, नंतर खरेदीखत | साठेखत |
| RERA प्रकल्पात बिल्डरकडून नवा फ्लॅट | विक्री करार (ॲग्रीमेंट फॉर सेल) |
| अपार्टमेंट मालकी कायद्याखालील इमारतीत (कॉन्डोमिनियम) फ्लॅट | अपार्टमेंट करार |
| सोसायटी फ्लॅट, दुकान, गाळा किंवा भाडेकरू हक्काचे हस्तांतरण | हस्तांतरण करार |
| ताब्यापूर्वी बुक केलेला बांधकामाधीन फ्लॅट विकणे | अभिहस्तांकन करार |
| फ्लॅट, ऑफिस किंवा दुकान ५ वर्षांपर्यंत भाड्याने | भाडे करार / लिव्ह अँड लायसन्स |
| जमीन, इमारत किंवा व्यावसायिक जागेचा दीर्घ भाडेपट्टा | भाडेपट्टा लेख |
| जमीनमालक व बिल्डर यांच्यात विकसन | विकसन करार (कुलमुखत्यारपत्रासह) |
दस्ताला चुकीचे नाव दिल्याने मुद्रांक शुल्क कमी होत नाही — मुद्रांक जिल्हाधिकारी दस्त प्रत्यक्षात काय करतो ते पाहतात. सुरुवातीलाच योग्य प्रकार निवडल्यास दंड व पुन्हा नोंदणी टळते.
करार नोंदणी साठी आवश्यक कागदपत्रे
पक्षकार
- प्रत्येक पक्षकाराचे आधार व पॅन कार्ड
- पासपोर्ट आकाराचे फोटो
- पक्षकार व्यक्ती नसल्यास कंपनी/फर्म कागदपत्रे व ठराव
- दुसऱ्याच्या वतीने सही करत असल्यास कुलमुखत्यारपत्र
मालमत्ता
- मालकी कागदपत्रे: मागील नोंदणीकृत दस्त व सूची-२
- ७/१२ उतारा किंवा प्रॉपर्टी कार्ड
- नव्या इमारतींसाठी मंजूर नकाशा, बांधकाम परवाना व भोगवटा प्रमाणपत्र
- लागू असल्यास सोसायटी NOC / शेअर सर्टिफिकेट
साक्षीदार
- दोन साक्षीदारांचे आधार
करार नोंदणी ची प्रक्रिया कशी होते
- व्यवहार सांगा
काय खरेदी, विक्री, हस्तांतरण किंवा भाड्याने दिले जात आहे आणि ठरलेल्या अटी सांगा. कोणता करार योग्य ते आम्ही ठरवतो — नावावर मुद्रांक शुल्क अवलंबून असते.
- मालकी व कागदपत्र तपासणी
दोषपूर्ण मालमत्तेशी करार होऊ नये म्हणून मालकी साखळी व परवानग्या तपासतो.
- मसुदा
पेमेंट वेळापत्रक, ताबा, कसूर, रद्दीकरण व वादनिवारण कलमांसह मसुदा WhatsApp वर मंजुरीसाठी पाठवतो.
- मुद्रांक शुल्क व फी
मुद्रांक अधिनियमातील योग्य अनुच्छेदानुसार शुल्क काढून GRAS ई-चलन तयार करतो.
- नोंदणी
दुय्यम निबंधकांची वेळ आरक्षित करतो; पक्षकार दोन साक्षीदारांसह सही करतात व स्कॅन दस्त आणि सूची-२ मिळते.
तुमचा करार नोंदणी कोणत्याही गोंधळाशिवाय पूर्ण करा
तुमचे तपशील WhatsApp वर पाठवा. पैसे भरण्यापूर्वीच आम्ही कागदपत्रांची नेमकी यादी आणि मुद्रांक शुल्काचा अंदाज देतो.
महाराष्ट्रातील करारांवरील मुद्रांक शुल्क
- साठेखत / विक्री करार — करार किंमत व रेडी रेकनर मूल्य यातील जास्त रकमेवर खरेदीखताप्रमाणे शुल्क: पुणे, पिंपरी-चिंचवड व ठाणे महापालिका हद्दीत सुमारे ७%, मुंबईत ६% (महिला खरेदीदारांना १% सवलत). करारावर पूर्ण शुल्क भरल्यास नंतरच्या खरेदीखतावर नाममात्र शुल्क लागते.
- विकसन करार — विकसित होणाऱ्या मालमत्तेच्या बाजारमूल्यावर शुल्क.
- लिव्ह अँड लायसन्स — एकूण भाडे व अनामतीवरील काल्पनिक व्याज यावर ०.२५%.
- भाडेपट्टा — मुदतीनुसार शुल्क; पहा भाडेपट्टा लेख.
- स्वतंत्र तरतूद नसलेले करार (उदा. मालमत्ता हस्तांतरण नसलेला साधा सामंजस्य करार) — अल्प निश्चित शुल्क.
बहुतेक हस्तांतरण प्रकारच्या करारांवर नोंदणी शुल्क मूल्याच्या १%, कमाल ₹३०,०००; लिव्ह अँड लायसन्ससाठी ₹१,००० (शहरी) किंवा ₹५०० (ग्रामीण).
नोंदणी का महत्त्वाची
नोंदणी अधिनियमाच्या कलम १७ नुसार अंशतः पालनासाठी आधार घेतले जाणारे स्थावर मालमत्ता विक्री करार नोंदणीकृत असणे आवश्यक आहे, आणि नोंदणी आवश्यक असलेला अनोंदणीकृत दस्त व्यवहाराचा पुरावा म्हणून वापरता येत नाही. अनोंदणीकृत करारावर बँका गृहकर्ज देत नाहीत आणि MahaRERA तक्रारीसाठी नोंदणीकृत करार लागतो. नोंदणीमुळे सार्वजनिक नोंद (सूची-२) तयार होते, जी विक्रेत्याने तीच मालमत्ता पुन्हा विकण्याचा प्रयत्न केल्यास तुमचे संरक्षण करते.
पुणे, पिंपरी-चिंचवड, मुंबई, ठाणे व पालघर येथे करार मसुदा व नोंदणी
या सर्व शहरांतील ग्राहकांसाठी आम्ही करार नोंदणी चे काम करतो. स्थानिक पातळीवर काय वेगळे असते:
| शहर | स्थानिक माहिती |
|---|---|
| पुणे | नोंदणी: हवेली व पुणे शहरातील दुय्यम निबंधक कार्यालये; मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
| पिंपरी-चिंचवड | नोंदणी: पिंपरी-चिंचवडसाठी संबंधित दुय्यम निबंधक कार्यालय (हवेली / मावळ / मुळशी); मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
| मुंबई | नोंदणी: मुंबई शहर व मुंबई उपनगर दुय्यम निबंधक कार्यालये; मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
| ठाणे | नोंदणी: ठाणे जिल्हा दुय्यम निबंधक कार्यालये (ठाणे, कल्याण, भिवंडी, उल्हासनगर, अंबरनाथ); मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
| पालघर | नोंदणी: पालघर जिल्हा दुय्यम निबंधक कार्यालये (वसई, पालघर, डहाणू व इतर); मसुदा, मुद्रांक शुल्क व वेळ आम्ही ठरवतो. |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
महाराष्ट्रात मालमत्ता करार नोंदवणे बंधनकारक आहे का?
होय — स्थावर मालमत्ता विक्री करार, विकसन करार आणि सर्व लिव्ह अँड लायसन्स करारांसाठी. सहीनंतर चार महिन्यांच्या आत ते दुय्यम निबंधकांकडे सादर करावे लागतात.
महाराष्ट्रात करारावर मुद्रांक शुल्क किती?
प्रकारावर अवलंबून. विक्री करारावर खरेदीखताप्रमाणे (शहर हद्दीत सुमारे ६–७%), विकसन करारावर बाजारमूल्यावर, लिव्ह अँड लायसन्सवर ०.२५% आणि स्वतंत्र तरतूद नसलेल्या करारांवर अल्प निश्चित शुल्क.
तुम्ही कोणताही करार तयार करून नोंदवू शकता का?
होय. पुणे, पिंपरी-चिंचवड, मुंबई, ठाणे व पालघरमध्ये साठेखत, विक्री करार, हस्तांतरण करार, अभिहस्तांकन करार, अपार्टमेंट करार, विकसन करार, भाडेपट्टा व लिव्ह अँड लायसन्स करार आम्ही तयार करून नोंदवतो.
करार घरी नोंदवता येतो का?
फक्त लिव्ह अँड लायसन्स (भाडे) करार घरपोच आधार बायोमेट्रिकसह ऑनलाइन नोंदवता येतात. विक्री, हस्तांतरण, अभिहस्तांकन व विकसन करार दुय्यम निबंधक कार्यालयात सही होतात; आम्ही सर्व तयारी करून वेळ आरक्षित करतो.
करार नोंदवला नाही तर काय होते?
तो व्यवहाराचा पुरावा म्हणून वापरता येत नाही, बँका त्यावर कर्ज देत नाहीत आणि नंतर दंडासह मुद्रांक शुल्क मागितले जाऊ शकते. दरम्यान दुसरा पक्ष मालमत्तेचा व्यवहार करू शकतो.
करार नोंदणीला किती वेळ लागतो?
कागदपत्रे पूर्ण झाल्यावर मसुद्यास १–२ कामकाजाचे दिवस. नोंदणी आरक्षित तारखेला होते आणि स्कॅन दस्त सहसा त्याच दिवशी मिळतो.
