खरेदीखताद्वारे स्थावर मालमत्तेची मालकी विक्रेत्याकडून खरेदीदाराकडे हस्तांतरित होते. मुंबईत ६% आणि पुणे, पिंपरी-चिंचवड व ठाण्यात सुमारे ७% मुद्रांक शुल्क (महिलांसाठी १% कमी), विक्री किंमत व रेडी रेकनर मूल्य यापैकी जास्त रकमेवर लागते; १% नोंदणी शुल्क (कमाल ₹३०,०००) लागते आणि सहीपासून चार महिन्यांत दोन साक्षीदारांसह दुय्यम निबंधकांकडे नोंदणी करावी लागते.
खरेदीखत म्हणजे काय?
खरेदीखत (सेल डीड / कन्व्हेयन्स डीड; बिल्डरकडून हक्क हस्तांतरणावेळी डीड ऑफ असाइनमेंट) हा अंतिम दस्त आहे ज्याद्वारे किमतीच्या मोबदल्यात स्थावर मालमत्तेची मालकी विक्रेत्याकडून खरेदीदाराकडे जाते. मालमत्ता हस्तांतरण अधिनियमाचे कलम ५४ आणि नोंदणी अधिनियमाचे कलम १७ नुसार ₹१०० किंवा अधिक किमतीच्या मालमत्तेसाठी — म्हणजे प्रत्येक विक्रीसाठी — तो लेखी, मुद्रांकित व नोंदणीकृत असावा लागतो.
नोंदणीनंतर खरेदीखत व त्याची सूची-२ (Index-II) कर्ज, पुनर्विक्री, महापालिका नोंदींतील फेरफार आणि ७/१२ साठी तुमचा मुख्य मालकीचा पुरावा ठरतो.
खरेदीखत साठी आवश्यक कागदपत्रे
विक्रेता
- आधार व पॅन कार्ड
- आधीचा मालकी दस्त व सूची-२
- नोंदणीकृत साठेखत (असल्यास)
- अलीकडील मालमत्ता कर व वीज बिल
- सोसायटी NOC व शेअर सर्टिफिकेट
- मालमत्ता गहाण असल्यास बँक NOC / कर्ज बंद पत्र
खरेदीदार
- आधार व पॅन कार्ड
- पासपोर्ट आकाराचे फोटो
- पेमेंट पुरावा (चेक, RTGS, कर्ज वितरण)
- लागू असल्यास TDS साठी फॉर्म २६QB चलन
जमीन / प्लॉट विक्री
- ७/१२ उतारा व फेरफार नोंदी
- प्रॉपर्टी कार्ड किंवा NA आदेश
- मंजूर लेआउट / मोजणी नकाशा
खरेदीखत ची प्रक्रिया कशी होते
- मालकी शोध
मालकीचा इतिहास, बोजा व थकबाकी तपासतो, म्हणजे तुम्ही नेमके काय घेत आहात ते स्पष्ट होते.
- खरेदीखताचा मसुदा
पक्षकार, चतुःसीमेसह मालमत्ता वर्णन, मोबदला, पेमेंट पोच, हमी व ताबा अट.
- मूल्यांकन व मुद्रांक शुल्क
रेडी रेकनर दर तपासून मुद्रांक शुल्क व नोंदणी शुल्क काढतो आणि ई-चलन तयार करतो.
- दुय्यम निबंधकांकडे सही
विक्रेता, खरेदीदार व साक्षीदार दुय्यम निबंधकांसमोर सही करतात; फोटो व बायोमेट्रिक घेतले जातात.
- सूची-२ व फेरफार
नोंदणीकृत खरेदीखत व सूची-२ मिळते. मालमत्ता कर, वीज बिल नाव बदल व ७/१२ फेरफारासाठी मार्गदर्शन.
तुमचा खरेदीखत कोणत्याही गोंधळाशिवाय पूर्ण करा
तुमचे तपशील WhatsApp वर पाठवा. पैसे भरण्यापूर्वीच आम्ही कागदपत्रांची नेमकी यादी आणि मुद्रांक शुल्काचा अंदाज देतो.
पुणे, मुंबई व ठाण्यातील खरेदीखत मुद्रांक शुल्क व नोंदणी शुल्क (२०२६)
| क्षेत्र | मुद्रांक शुल्क (पुरुष) | मुद्रांक शुल्क (महिला) | नोंदणी शुल्क |
|---|---|---|---|
| पुणे महानगरपालिका | ~७% (मेट्रो सेस व LBT सह) | ~६% | १%, कमाल ₹३०,००० |
| पिंपरी-चिंचवड (PCMC) | ~७% (हद्दीबाहेर कमी) | ~६% | १%, कमाल ₹३०,००० |
| मुंबई (BMC) | ६% (१% मेट्रो सेससह) | ५% | १%, कमाल ₹३०,००० |
| ठाणे (TMC) | ~७% (मेट्रो सेस व LBT सह) | ~६% | १%, कमाल ₹३०,००० |
| पालघर जिल्हा | ~४–७% (महापालिका, नगरपरिषद किंवा ग्रामपंचायत) | १% कमी | १%, कमाल ₹३०,००० |
शुल्क विक्री किंमत आणि रेडी रेकनर (बाजार) मूल्य यापैकी जास्त रकमेवर आकारले जाते. ताब्यासह साठेखत पूर्ण मुद्रांक शुल्कासह आधीच नोंदवले असेल तर नंतरच्या हस्तांतरणपत्रावर बहुधा नाममात्र रक्कम लागते. अर्थसंकल्पीय अधिसूचनांनुसार दर बदलतात — पैसे भरण्यापूर्वी आम्ही तुमच्या मालमत्तेसाठी नेमकी रक्कम निश्चित करतो.
खरेदीखत नोंदणीनंतर काय करावे
- मालमत्ता कर नाव बदल — PMC, PCMC, BMC, TMC किंवा VVCMC कडे; आम्ही करून देतो.
- वीज मीटर नाव बदल — आम्ही करून देतो.
- सोसायटी हस्तांतरण — शेअर सर्टिफिकेटवर नोंद व नामनिर्देशन.
- ७/१२ किंवा प्रॉपर्टी कार्ड फेरफार — जमीन व बंगल्यांसाठी.
- प्रमाणित प्रत ठेवा — नोंदींसाठी दुय्यम निबंधक कार्यालयाची प्रमाणित प्रत.
खरेदीखतासाठी शिवाय सर्व्हिसेस का?
आमच्या अनुभवी वकिलांच्या टीमने २० वर्षांहून अधिक काळ दुय्यम निबंधक कार्यालयांत मालमत्ता नोंदणीचे काम केले आहे. आम्ही दस्त तयार करतो, चलन तपासतो आणि वेळ ठरवतो, त्यामुळे कार्यालय भेट कमी वेळेत होते — आणि सूची-२ तुमच्या हातात येईपर्यंत आम्ही सोबत असतो.
पुणे, पिंपरी-चिंचवड, मुंबई, ठाणे व पालघर येथे खरेदीखत नोंदणी
या सर्व शहरांतील ग्राहकांसाठी आम्ही खरेदीखत चे काम करतो. स्थानिक पातळीवर काय वेगळे असते:
| शहर | स्थानिक माहिती |
|---|---|
| पुणे | मुद्रांक शुल्क PMC हद्दीत ~७% (महिलांसाठी ६%), मेट्रो सेस व LBT सह. नोंदणी: हवेली व पुणे शहरातील दुय्यम निबंधक कार्यालये. |
| पिंपरी-चिंचवड | मुद्रांक शुल्क PCMC हद्दीत ~७% (महिलांसाठी ६%), मेट्रो सेस व LBT सह. नोंदणी: पिंपरी-चिंचवडसाठी संबंधित दुय्यम निबंधक कार्यालय (हवेली / मावळ / मुळशी). |
| मुंबई | मुद्रांक शुल्क BMC हद्दीत १% मेट्रो सेससह ६% (महिलांसाठी ५%). नोंदणी: मुंबई शहर व मुंबई उपनगर दुय्यम निबंधक कार्यालये. |
| ठाणे | मुद्रांक शुल्क TMC हद्दीत ~७% (महिलांसाठी ६%), मेट्रो सेस व LBT सह. नोंदणी: ठाणे जिल्हा दुय्यम निबंधक कार्यालये (ठाणे, कल्याण, भिवंडी, उल्हासनगर, अंबरनाथ). |
| पालघर | मुद्रांक शुल्क महापालिका, नगरपरिषद किंवा ग्रामपंचायत हद्दीनुसार ~४–७%. नोंदणी: पालघर जिल्हा दुय्यम निबंधक कार्यालये (वसई, पालघर, डहाणू व इतर). |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
खरेदीखतावर मुद्रांक शुल्क किती?
मुंबई महापालिका क्षेत्रात ६% (महिलांसाठी ५%), आणि पुणे, पिंपरी-चिंचवड व ठाणे महापालिका क्षेत्रात सुमारे ७% (महिलांसाठी ६%), विक्री किंमत व रेडी रेकनर मूल्य यापैकी जास्त रकमेवर. नोंदणी शुल्क १%, कमाल ₹३०,०००.
खरेदीखत किती दिवसांत नोंदवावे लागते?
नोंदणी अधिनियमाच्या कलम २३ नुसार सहीपासून चार महिन्यांच्या आत. उशीर झाल्यास पुढील चार महिन्यांत नोंदणी शुल्काच्या दहापट पर्यंत दंड भरून दस्त स्वीकारला जाऊ शकतो.
खरेदीखताचे मुद्रांक शुल्क कोण भरतो — खरेदीदार की विक्रेता?
करारात वेगळे नमूद नसल्यास मुद्रांक शुल्क व नोंदणी शुल्क खरेदीदार भरतो.
मालमत्ता खरेदीवर TDS लागतो का?
होय. विक्री किंमत ₹५० लाख किंवा अधिक असल्यास खरेदीदाराने आयकर अधिनियम कलम १९४-IA नुसार १% TDS कापून फॉर्म २६QB सह भरावा. विक्रेता NRI असल्यास जास्त दर लागतो.
सूची-२ म्हणजे काय आणि ती का महत्त्वाची आहे?
सूची-२ हा दुय्यम निबंधकांच्या नोंदवहीतील उतारा आहे — पक्षकार, मालमत्ता, मूल्य व मुद्रांक शुल्क यांचा सारांश. बँका, सोसायट्या व महापालिका व्यवहाराचा पुरावा म्हणून तो मागतात.
खरेदीखत ऑनलाइन किंवा घरी नोंदवता येते का?
माहिती भरणे, मुद्रांक शुल्क भरणे व वेळ बुक करणे IGR प्रणालीवर ऑनलाइन होते, पण दोन्ही पक्ष व साक्षीदारांना सही, फोटो व बायोमेट्रिकसाठी दुय्यम निबंधकांसमोर हजर राहावेच लागते. खरेदीखत घरी नोंदवता येत नाही.
विक्रेता शहरात नसेल तर?
विक्रेता विश्वासू व्यक्तीच्या नावे कुलमुखत्यारपत्र करू शकतो, जी व्यक्ती खरेदीखतावर सही करते. परदेशातील विक्रेत्याचे कुलमुखत्यारपत्र वाणिज्य दूतावासात करून तीन महिन्यांत महाराष्ट्रात अभिनिर्णित करावे लागते.
